1
مرکز تحقیقات تروما و جراحی سینا، بیمارستان سینا، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
2
مرکز تحقیقات سالمندی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
10.30491/jcm.2026.246571
چکیده
زمینه و هدف: در طول هشت سال جنگ تحمیلی، تعدادی از شهرها و روستاهای کشورمان مورد حمله توپخانهای ارتش حکومت بعثی عراق قرار گرفتند. هدف از انجام این مطالعه تعیین تلفات انسانی ناشی از حملات توپخانهای عراق به مناطق غیر نظامی ایران در طول هشت سال جنگ تحمیلی میباشد. روشها: این مطالعه با همکاری سازمان ایثارگران نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته است. اطلاعات مورد نیاز از گزارشهای روزانه واحدهای مختلف نظامی و انتظامی کشور در خلال جنگ تحمیلی که در بایگانی آن سازمان موجود میباشد، استخراج شده است. اطلاعات جمعآوری شده شامل: تاریخ و زمان حمله، شهر یا روستای مورد حمله قرار گرفته، تعداد شهداء و مجروحین در هر حمله است. یافتهها: در طول 8 سال جنگ تحمیلی حداقل 3381 گزارش از حملات توپخانهای ارتش بعثی عراق به مناطق غیر نظامی کشورمان ثبت شده است. شدت این حملات از شلیک یگ گلوله توپ تا گلوله باران متداوم در طول 24 ساعت متغییر بوده است. بر اثر این حملات حداقل 2763 نفر از هموطنانمان شهید و 16563 نفر دیگر مجروح شدهاند. بیشترین تعداد حملات در سالهای 1360 و 1359 گزارش شده و بیشترین تعداد شهداء نیز به ترتیب با 1258 و 1026 در سالهای 60 و 59 ثبت شده است. در این حملات 25 شهر و 36 روستا هدف قرار گرفتهاند. شهر آبادان بیشترین تعداد حمله و همچنین بیشترین تعداد شهید و مجروح را بر اثر این حملات داشته است. نتیجهگیری: تهیه دستورالعملهای لازم به جهت حفظ و مراقبت از ساکنین شهرها و روستاهای مرزی که ممکن است در خطر چنین حملاتی باشند ضروری میباشد. از اقدامات پیشگیرانه میتوان به موارد ذیل اشاره نمود: ساخت پناهگاه در شهرهای مرزی، آموزش مردم برای حفاظت از خودشان در اینگونه حملات، آموزش پرسنل درمانی و دفاع شهری برای مقابله با حملات توپخانهای.
فلاح دوست,شعاعالدین و خاجی,علی . (1404). خسارات انسانی غیرنظامیان ایرانی بر اثر حملات توپخانهای حکومت بعثی عراق در طول جنگ تحمیلی (1367-1359). بهداری رزمی دفاع مقدس و مقاومت, (), 236-242. doi: 10.30491/jcm.2026.246571
MLA
فلاح دوست,شعاعالدین , و خاجی,علی . "خسارات انسانی غیرنظامیان ایرانی بر اثر حملات توپخانهای حکومت بعثی عراق در طول جنگ تحمیلی (1367-1359)", بهداری رزمی دفاع مقدس و مقاومت, , , 1404, 236-242. doi: 10.30491/jcm.2026.246571
HARVARD
فلاح دوست شعاعالدین, خاجی علی. (1404). 'خسارات انسانی غیرنظامیان ایرانی بر اثر حملات توپخانهای حکومت بعثی عراق در طول جنگ تحمیلی (1367-1359)', بهداری رزمی دفاع مقدس و مقاومت, (), pp. 236-242. doi: 10.30491/jcm.2026.246571
CHICAGO
شعاعالدین فلاح دوست و علی خاجی, "خسارات انسانی غیرنظامیان ایرانی بر اثر حملات توپخانهای حکومت بعثی عراق در طول جنگ تحمیلی (1367-1359)," بهداری رزمی دفاع مقدس و مقاومت, (1404): 236-242, doi: 10.30491/jcm.2026.246571
VANCOUVER
فلاح دوست شعاعالدین, خاجی علی. خسارات انسانی غیرنظامیان ایرانی بر اثر حملات توپخانهای حکومت بعثی عراق در طول جنگ تحمیلی (1367-1359). بهداری رزمی دفاع مقدس و مقاومت. 1404;():236-242. doi: 10.30491/jcm.2026.246571