زمینه و هدف: فرزندآوری، مهم­ترین مؤلفه جمعیتی و جزء مهم­ترین موضوعات در حوزه­ مسائل اجتماعی و فرهنگی است. در فرزندآوری عوامل مختلفی همچون اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نقش دارند. کاهش میزان فرزندآوری سبب تأثیر بر میزان رشد جمعیت، ترکیب و ساختار جمعیت، کاهش نیروی فعال و جوان جامعه و افزایش سالخوردگی، تهدید رشد اقتصادی و توسعه اجتماعی می شود. با توجه به کاهش فرزندآوری در طول دو دهه اخیر و توجه به این نکته که فرزندآوری تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد، شناخت عمیق این عوامل به برنامه ­ریزان، سیاست گذاران و مشاوران سلامت باروری کمک می ­کند تا توصیه ­ها و روش ­های مناسبی را در اختیار زوجین قرار دهند و از طریق آموزش صحیح و اصولی، به ایجاد نگرش درست در فرزندآوری کمک کنند. مطالعه­ حاضر با هدف بررسی عوامل مرتبط با تمایل و عدم تمایل به فرزندآوری انجام شد که امید است، نتایج حاصل از این مطالعه گامی مهم در شناسایی و رفع موانع فرزندآوری و افزایش جمعیت باشد.
روش‌ها: در این مطالعه، چهار پایگاه اطلاعاتی شامل پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، پایگاه جهاد دانشگاهی (SID)، Magiran و Google Scholar به روش مرور نظام ­مند با کلمات کلیدی تمایل، عدم تمایل، فرزندآوری و ایران، عوامل مرتبط با تمایل و عدم تمایل به فرزندآوری مورد بررسی قرار گرفت. مطالعاتی انتخاب شدند که به زبان فارسی بودند. جهت ارزیابی کیفیت مقالات از ابزار نیوکاسل اوتاوا استفاده شد.
یافته‌ها: ارزیابی حاصل از مقالات مورد بررسی نشان داد که عوامل فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و محیطی، مذهبی، روانی و جسمی، دموگرافیک، قضایی حقوقی، بهداشتی، امکانات سازمانی و شرایط شغلی بر تمایل و عدم تمایل به فرزندآوری حائز اهمیت است.
نتیجه‌گیری: نتایج مرور نظام مند حاضر بیانگر تأثیر عوامل اجتماعی و محیطی و اقتصادی بر تمایل و عدم تمایل به فرزندآوری در اکثر مطالعات بود. در میان عوامل اجتماعی و محیطی، حمایت اجتماعی از سوی دولت تا آشنایان بر تمایل و عدم تمایل به فرزندآوری بیشترین تأثیر را داشت و هم­چنین در میان عوامل اقتصادی، وضعیت اقتصادی و درآمد افراد، بیشترین تأثیر را بر تمایل و عدم تمایل به فرزندآوری نشان داد. بر همین اساس در برنامه ­ریزی باید به تمامی عوامل ذکر شده توجه داشت و صرفاً نمی توان با تأکید بر یکی از آن­ها بر چالش فرزندآوری در ایران تأثیر گذاشت که این امر مؤید این است که هر گونه برنامه ­ریزی از جانب مسئولین در زمینه فرزندآوری در ایران باید مبتنی بر نقش ه­ای جامع ­نگر باشد و به نقش همه­ عوامل تأثیرگذار توجه شود و با توجه به ویژگی­ های خاص جامعه ایرانی، برنامه ­ای راهبردی برای هدایت مطلوب رفتارهای باروری و فرزندآوری ایرانیان اجرا شود.