مرکز تحقیقات مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران
10.30491/jcm.2024.223877
چکیده
جنگ تحمیلی حکومت بعثی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران طی سال های 1359 تا 1367 در جغرافیای شمال غرب و جنوب غربی کشور باعث دفاع مستحکم و همه جانبه رزمندگان اسلام علیه دشمن گردید. به طور طبیعی از دیرباز این مناطق زیستگاه برخی جانوران از جمله انواع مارهای سمی نیز بوده است که عرصه دفاع جانانه رزمندگان بر علیه دشمن نیز در این جغرافیا صورت گرفته است. با توجه به تنوع زیستی این گونه از جانداران، مقاله حاضر سعی دارد به مطالعه و بررسی گزارش موارد مارگزیدگی رزمندگان طی دوران 8 ساله در گستره مناطق نبرد و اقدامات درمانی و حتی پیشگیری از اینگونه مخاطرات، بپردازد. خوشبختانه با اقدامات بهداشتی انجام شده در پیشگیری از مارگزیدگی هیچ گونه مرگ و میر ناشی از این خزندگان سمی گزارش نگردیده است. مارگزیدگی همواره می تواند خطرناک باشد مخصوصاً اینکه مار سمی باشد و اگر تمهیدات پزشکی و اورژانسی فراهم نباشد میتواند حتی سبب مرگ مارگزیده گردد. اولاً رعایت اصول ایمنی در عدم مواجه با مار توصیه می گردد و ثانیاً ضرورت دارد افراد کادر پزشکی با نحوه امداد و نجات فرد مارگزیده آشنایی کافی داشته باشند تا در اسرع وقت بتوانند به بیمار امدادرسانی کنند و وی را از مخاطرات بعدی و یا مرگ حتمی نجات دهند. در ضمن استقرار در مناطق صحرایی مستلزم پاک سازی محیط از خار و خاشاک (لانه احتمالی مارها) و آموزش به یکایک رزمندگان در رعایت اصول ایمنی در پیشگیری از مارگزیدگی می باشد.
Mahmoud L. Snakes of Iran. Tehran: Environmental Organization; 1985. [In Persian]
Book Reviews for J R Army Med Corps 2008. Journal of the Royal Army Medical Corps; 2008. doi:1136/jramc-154-03-22
Shiau DT, Sanders JW, Putnam SD, Buff A, Beasley W, Tribble DR, et al. Self-reported incidence of snake, spider, and scorpion encounters among deployed US military in Iraq and Afghanistan. Military Medicine. 2007;172 (10):1099-102. doi:7205/milmed.172.10.1099
Baleela RM, Mohammad A, Saeed SA. The role of social media in public health awareness during times of war in Sudan: snakebites and scorpion stings. BMC Public Health. 2024;24(1):1752. doi:1186/s12889-024-19156-8
ALfaifi MS, ALOtaibi AE, AlQahtani SA, ALShahrani OA, ALSharani KM, ALbshabshi AO, et al. Cobra snakebite mimicking brain death treated with a novel combination of polyvalent snake antivenom and anticholinesterase. The American Journal of Emergency Medicine. 2020;38(11):2490-e5. doi:1016/j.ajem.2020.05.111
Mehrabi-Tavana A. Vector Control in Holy Defense Prevention of Scorpion Stings in Imposed War. Journal of Combat Medicine. 2023;6(1):3-10. doi:10.30491/jcm.2023.189675
Heap BJ, Cowan GO. The epidemiology of snake bite presenting to British Military Hospital Dharan during 1989. JR Army Med Corps. 1991;137(3): 123-5. doi:1136/jramc-137-03-03
Gelman D, Bates T, Nuelle JA. Septic arthritis of the proximal interphalangeal joint after rattlesnake bite. The Journal of Hand Surgery. 2022;47(5):484-e1. doi:1016/j.jhsa.2021.04.0 04
Krysa-Clark J, Lewis S, Waterworth TA. Management of a snake bite in the field. BMJ Military Health. 2004;150(2):97-8. doi:1136/ jramc-150-02-05
Wall C. British Military snake-bite guidelines: pressure immobilisation. BMJ Military Health. 2012;158(3):194-8. doi:1136/jramc-158-03-09
Coppola CM, Hogan DE. When a snake bites. Journal of Osteopathic Medicine. 1994;94(6):494-501.
Soltaninejad K, Moghisi A, Goya MM, Shadnia S. National Guide to Preventing and Treating Snakebites (For Physicians). Tehran: Seda Publication; 2009. [In Persian]
